ویتامین A یکی از ویتامین‌های محلول در چربی می‌باشد که برای داشتن چشم‌ها، پوست و غشاهای مخاطی سالم، حیاتی است. ویتامین A در چشم در فرآیند بینایی شرکت کرده، همچنین در رشد طبیعی پوست و غشاهای مخاطی نیز نقش دارد و موجب تقویت سیستم ایمنی می‌گردد. زنان باردار، افراد سیگاری و افراد سالخورده نیاز بیشتری به ویتامین A دارند. کپسول‌های ویتامین A یوروویتال برای رفع نیاز بدن به این ویتامین ضروری تولید شده‌اند.

اطلاعات کلی در مورد ویتامین A:

ویتامین A با خانواده ای از مولکول‌ها با شکل مشابه بنام رتینوئید‌ها مرتبط است و در شکل‌های مختلف یافت می‌شود:

– رتینول، شکلی از ویتامین A می‌باشد که به هنگام مصرف منابع غذایی حیوانی جذب بدن می‌شود، ویتامین محلول در چربی و زردرنگ می‌باشد که در بینایی و رشد استخوان نقش دارد.

– سایر رتینوئیدها، گروهی از ترکیبات که از نظر شیمیایی با ویتامین A ارتباط دارند و در پزشکی استفاده می‌شوند. حدود 80% از ویتامین A در بدن انسان جذب می‌شود. این ویتامین به همراه چربی از طریق سیستم لنفاوی وارد جریان خون می‌گردد. میزان جذب در مردان سریعتر از زنان صورت می‌گیرد. به هنگام اسهال، زردی و اختلالات معده‌ای این ویتامین کاهش می‌یابد. ویتامین A در کبد ذخیره می‌گردد. یک فرد سالم می‌تواند در حدود 2/97 میکروگرم ویتامین A در هر گرم از کبد ذخیره نماید. بنابر این یک کبد با وزن میانگین 1500 گرم می تواند 000/150 میکروگرم ویتامین A در خود ذخیره کند.

نقش ویتامین A در سلامت انسان :

برای سلامت چشم:

این ویتامین را با اسم رتینول نیز می‌خوانند چون تولید رنگدانه‌هایی در شبکیه یا رتینا چشم می‌کند.

ویتامین A موجب تقویت بینایی، بویژه در نور کم می‌گردد. نقش ویتامین A در چرخه بینایی با شکل رتینال آن مرتبط است، بطوریکه در چشم 11-سیس رتینال در ریشه‌های لیزین به رودوپسین و یدوپسین اتصال می‌یابد. با ورود نور به چشم 11-سیس رتینال به شکل همه ترانس ایزومریزه می‌شود. این شکل از اوپسین جدا شده و موجب القای یک پیام عصبی در طول عصب بینائی می‌گردد که نهایتا به سوی مرکز بینائی در مغز می‌رود. رودوپسین برای دید سفید و سیاه در شب مورد نیاز می‌باشد و به همین جهت است که کمبود در این ویتامین موجب مهار تشکیل مجدد ردوپسین شده و شب کوری بروز خواهد کرد.

در داشتن پوست سالم:

ویتامین A برای داشتن پوست سالم ضروری می‌باشد. مکانیسم‌هایی که داروهای درمانی رتینوئیدی بواسطه آنها موجب درمان بیماری‌های پوستی می‌گردد، مورد بررسی دانشمندان قرار گرفته‌اند. مؤثرترین دارو جهت درمان آکنه، 13-سیس رتینوئیک اسید (ایزو ترتینوئید) می‌باشد. ایزوترتینوئین تعداد باکتری‌ها را در مجاری و سطح پوست کاهش می‌دهد. همچنین با مهار واکنش‌های شیمیایی منوسیت‌ها و نوتروفیل‌ها موجب کاهش التهاب می‌گردد.

رشد، تولید مثل و افزایش توان:

مقادیر کم و زیاد ویتامین A هر دو موجب بروز نقایص تولد در نوزدان می‌گردند. رتینول و رتینوئیک‌اسید (RA) جهت تکامل جنینی ضروری می‌باشند. رتینوئیک‌اسید، به هنگام تکامل جنینی در تکامل اعضاء و تشکیل قلب، چشم‌ها و گوش‌های جنین نقش دارد. همچنین مشخص شده است که رتینوئیک‌اسید در تنظیم بروز ژن کد‌کننده هورمون رشد انسانی نیز نقش دارد.

در تقویت سیستم ایمنی:

ویتامین A را به خاطر داشتن نقش در عملکرد سیستم ایمنی بعنوان ویتامین ضد عفونت می‌شناسند. همانطور که می‌دانیم پوست و سلول‌های موکوسی (سلول‌هایی که مجاری هوایی، لوله گوارشی و مجرای ادراری را می‌پوشانند.) بعنوان یک سد عمل کرده و اولین خط دفاعی بدن در مقابل عفونت می‌باشند. رتینول و متابولیت‌های آن جهت حفظ تمامیت و نیز عملکرد این سلول‌ها مورد نیاز می‌باشند. ویتامین A و اسید‌رتینوئیک در تکامل و تمایز سلول‌های سفید خونی مانند لنفوسیت‌ها که نقش مهمی در واکنش‌های ایمنی ایفا می‌کنند نقش مرکزی دارد.

در جلوگیری از فرآیند پیری:

درمان‌هایی که امروزه در جهت کند‌کردن فرآیند پیری بکار می‌روند، اغلب حاوی مکمل‌های ویتامینی و معدنی می‌باشند. بسیاری از این ویتامین‌های ضد پیری، آنتی‌اکسیدان هستند. آنتی‌اکسیدان‌ها رادیکال‌های آزاد یا محصولات جانبی متابولیسم که به سلول‌ها آسیب رسانده و در فرآیند پیری و نیز بیماری‌ها نقش دارند را از بدن حذف می‌کنند. از آنجا که رادیکال‌های آزاد همواره در بدن تولید می‌شوند، لذا داشتن ذخیره مناسبی از آنتی‌اکسیدان‌ها جهت جلوگیری از آسیب سلولی ضرورت دارد. ویتامین‌هایی که در گروه ویتامین‌های آنتی‌اکسیدان قرار می‌گیرند عبارتند از: E , C , B12 , B6 , A .

نقش در تنظیم ژن:

ویتامین A در شکل اسیدرتینوئیک در رونویسی ژن‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند. تبدیل رتینال به رتینوئیک‌اسید یک مرحله برگشت‌ناپذیر می‌باشد لذا تشکیل اسید‌رتینوئیک به شدت کنترل می‌گردد، چون این ترکیب بعنوان لیگاند برای گیرنده‌های هسته‌ای عمل می‌کنند.

– نقش در تشکیل گلبول های قرمز خون:

سلول‌های قرمز خونی همانند سایر سلول‌های موجود در خون، از پیش‌سازهایی بنام سلول‌های بنیادی ایجاد می‌شوند. سلول‌های بنیادی برای تمایز طبیعی خود به گلبول‌های قرمز خونی به رتینوئیدها نیازمند هستند. علاوه بر این، ویتامین A موجب تسهیل انتقال آهن از محل ذخیره خود در بدن به گلبول‌های قرمز در حال تکامل و شرکت در ساختار هموگلوبین می‌گردد. هموگلوبین حامل اکسیژن در سلول‌های قرمز خونی می‌باشد.

کمبود ویتامین A:

کمبود طولانی مدت ویتامین A می تواند موجب التهاب چشم‌ها، ضعف بینایی و شب کوری شود. حساسیت در برابر عفونت‌ها افزایش یافته و بویژه به خاطر ضعف لایه مخاطی تنفسی، سرماخوردگی بطور مکرر بروز می‌کند. کمبود ویتامین A موجب عدم اشتها، ناتوانی، دندان‌ها و لثه‌های ناسالم، اختلالات پوستی مانند اکنه، جوش و چین و چروک می‌گردد. زمانی که مقادیر ویتامین A در بدن کافی نباشد، غشاهای مخاطی بینی، گلو و دهان، لوله‌های برونشی، ریه‌ها، مجرای روده‌ای، کلیه‌ها و واژن در زنان در معرض عفونت‌های مکرر قرار می‌گیرند. نهایتاً غشاهای مخاطی در تمام بدن توانایی ترشح مقادیر طبیعی موکوس مورد نیاز جهت محافظت در مقابل عفونت‌ها و تحریکات را از دست داده و بلافاصله دژنره می‌شوند. سایر علائم ناشی از کمبود ویتامین A عبارتند از: عقب‌ماندگی رشد در کودکان، خستگی و شکنندگی در موها، شوره سر و نیز ریزش مو، ناخن‌های غیر طبیعی و علائم دیگر.

منابع غذایی برای ویتامین A کدامند؟

ویتامین A در منابع غذایی حیوانی مانند تخم‌مرغ، گوشت، پنیر، خامه، جگر و کلیه حیوانات به وفور یافت می‌شود. منابع بتاکاروتن نیز عبارتند از: هویج، کدو، سیب زمینی، طالبی، گریپ فروت، زردآلو، اسفناج و سبزیجات

چه کسانی نیاز بیشتری به ویتامین A دارند؟

به خاطر داشته باشیم:

(ویتامین A بعلت داشتن فواید متعدد برای بدن انسان در هر سنی مورد نیاز می‌باشد.)

– نوزادان و کودکان

– زنان باردار و شیرده

– افرادی که دچار ضعف و یا اختلال در بینایی هستند.

– افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی داشته و مکرراً دچار عفونت و سرماخوردگی می‌شوند.

– افرادی که اختلالات پوستی در آنها وجود دارد.

تحقیقات علمی صورت گرفته درباره ویتامین A؟

1- تأثیر ویتامین A در درمان اکنه

2- تأثیر درمانی رتینوئیک اسید در بیماری لوکمیای پرومیلوسیستیک حاد

3- تأثیر ویتامین A در بیماری‌ها و اختلالات چشمی

4- تأثیر ویتامین A در بیماری سرخک

5- تأثیر ویتامین A در اگزروافتالمیا (چشم خشک)

6- تأثیر مصرف ویتامین A در کاهش علایم بیماری مالاریا

7- تأثیر ویتامین A در بیماری رتینیت پیگمنتوزا

8- ویتامین A و اثرات آنتی‌اکسیدانی آن

9- تأثیر ویتامین A در سرطان سینه درزنان

10-تأثیر ویتامین A در جلوگیری از بروز بیماری کاتاراکت (آب مروارید) در چشم

11- تأثیر ویتامین A در جلوگیری از اسهال

12- تأثیر ویتامین A در ممانعت از عفونت ایدز

13- تأثیر ویتامین A در عملکرد سیستم ایمنی

14- تأثیر ویتامین A در کاهش میزان مرگ و میر نوزادان

15-نقش ویتامین A در جلوگیری از بروز کم خونی وابسته به آهن

16- تأثیر ویتامین A درکاهش خطر سرطان پانکراس

17- تأثیر ویتامین A در کاهش عفونت‌های انگلی

18- تأثیر ویتامین A در کاهش ذات الریه (پنومونی) در کودکان

19-نقش ویتامین A در جلوگیری از بروز پولیپ

20-نقش ویتامین A در کاهش ناراحتی‌های ناشی از بارداری

21- تأثیر ویتامین A در جلوگیری از پیری و چروک خوردگی پوست

22-نقش ویتامین A در جلوگیری از سرطان پوست

23- تأثیر ویتامین A در بهبود زخم‌ها